Türkiye’nin kripto varlık düzenlemeleri – ekosistemi, 2024 yılının ortasından itibaren başlayan ve 2025 yılına sarkan devrim niteliğinde bir hukuki dönüşüm sürecine girmiştir. Bu dönüşüm, yalnızca kripto para borsalarının lisanslanması gibi makro düzeydeki kuralları değil, her bir bireysel kullanıcının dijital cüzdanından yaptığı transferlerdeki açıklama satırına kadar uzanan mikro düzeydeki operasyonel detayları da kapsamaktadır. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından yürütülen bu süreç, Türkiye’nin uluslararası finansal sistemdeki itibarını koruma ve Mali Eylem Görev Gücü (FATF) standartlarına tam uyum sağlama amacı taşımaktadır. Bu kapsamlı raporda, kripto varlık yatırma ve çekme işlemlerinde getirilen yeni beyan yükümlülükleri, süre kısıtlamaları, miktar sınırları ve 2026 yılında yürürlüğe girecek olan daha geniş kapsamlı şeffaflık düzenlemeleri, bir hukuk bürosunun uzmanlık perspektifiyle detaylandırılacaktır.
Kripto Varlık Düzenlemelerinin Tarihsel ve Hukuki Arka Planı
Türkiye, kripto varlık kullanımında dünya genelinde dördüncü, bölge genelinde ise birinci sırada yer alan devasa bir pazara sahiptir. Bu hacim, beraberinde hem büyük ekonomik fırsatları hem de ciddi güvenlik risklerini getirmiştir. Uzun yıllar boyunca “gri alan” olarak kalan bu sektör, 2 Temmuz 2024 tarihinde 7518 sayılı “Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un yürürlüğe girmesiyle resmi bir hukuki zemine kavuşmuştur. Bu kanun, kripto varlıkları “gayrimaddi varlık” olarak tanımlayarak, bu varlıkların saklanmasından alım-satımına kadar her türlü hizmeti veren platformları “Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı” (KVHS) olarak tescil etmiştir.
Hukuki süreçte en kritik rolü üstlenen kurumlardan biri olan MASAK, yayımladığı 28, 29 ve 30 Sıra No’lu Genel Tebliğler ile transfer işlemlerinin röntgenini çekmeye başlamıştır. Bu düzenlemeler, kripto varlıkların anonimliğinin arkasına gizlenen suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanı (AML/CFT) risklerini minimize etmeyi hedeflemektedir. Özellikle 29 Sıra No’lu Tebliğ, bugün her kullanıcının karşısına çıkan “işlem açıklaması” ve “bekleme süresi” gibi zorunlulukların ana kaynağıdır.
Kripto Varlık Yatırma ve Çekme İşlemlerinde Beyan Zorunluluğu
Yeni düzenleme döneminde kullanıcıların en çok dikkat etmesi gereken husus, her transfer işleminin artık bir “hukuki beyan” niteliği taşımasıdır. Kripto para borsaları, platform üzerinden yapılan her türlü kripto varlık çekme (withdrawal) veya dışarıdan gelen yatırma (deposit) işleminde kullanıcıdan işlemin mahiyetini sormakla yükümlü kılınmıştır.
20 Karakterlik İşlem Açıklaması Kuralı
MASAK’ın 29 Sıra No’lu Tebliği uyarınca, kripto varlık platformları aracılık ettikleri tüm transfer işlemlerinde müşterilerinden işlemin niteliğine dair en az 20 karakterlik bir açıklama almak zorundadır. Bu kural, finansal izlenebilirliği artırmak ve paranın hangi amaçla hareket ettiğini kayıt altına almak için getirilmiştir.
Kullanıcıların bu alanı doldururken yaptığı hatalar, işlemlerin askıya alınmasına veya platform tarafından “şüpheli” olarak işaretlenmesine neden olabilmektedir. Platformlar genellikle kullanıcıya “Kira ödemesi”, “Borç ödemesi”, “Kendi cüzdanıma transfer” gibi sabit seçenekler
sunsa da, bu seçeneklerin işlemin somut içeriğini yansıtmadığı durumlarda veya “Diğer” seçeneği tercih edildiğinde serbest metin girişi zorunlu hale gelir.
| Açıklama
Durumu |
Gereklilik | Örnek Doğru Beyan |
| Sabit Seçenek (Somut) | Seçim yeterli olabilir | “Gayrimenkul Alım Ödemesi” |
| “Diğer” Seçeneği | En az 20 karakter açıklama | “Arkadaşım Ali Yılmaz’a olan 500 USDT borcumun iadesi.” |
| Kendi Cüzdanına Transfer | Cüzdan sahipliği beyanı | “Şahsi Ledger donanım cüzdanıma uzun vadeli saklama amaçlı gönderim.” |
| Yurt Dışı Borsaya Gönderim | Mahiyet ve amaç beyanı | “Binance Global hesabıma arbitraj ve alım satım işlemleri için transfer.” |
Yanlış Beyan Vermenin Hukuki Riskleri
İşlem açıklaması alanını “asdfghjkl…”, “…………..” veya “deneme deneme deneme” gibi anlamsız ifadelerle doldurmak, 20 karakter sınırını teknik olarak geçse de hukuki olarak “geçersiz beyan” sayılmaktadır. 5549 sayılı Kanun’un 15. maddesi, kendi adına fakat başkası hesabına işlem yapanların bunu beyan etmemesini bir suç olarak tanımlar. Eğer bir kullanıcı, başkasının parasını kendi hesabı üzerinden transfer ediyor ve bunu açıklamada belirtmiyorsa, hapis cezasıyla sonuçlanabilecek bir süreçle karşı karşıya kalabilir.
Kripto Varlık Transferlerinde Süre Kısıtlamaları (48 ve 72 Saat Kuralı)
MASAK’ın güvenlik önlemleri kapsamında getirdiği en tartışmalı ancak etkili düzenlemelerden biri “zaman bazlı filtreleme”dir. Bu düzenleme, bir kripto varlığın platforma girdiği veya satın alındığı andan itibaren dışarıya transfer edilmesine kadar geçmesi gereken asgari süreyi belirler.
Bekleme Sürelerinin Kategorizasyonu
Düzenleme, kullanıcının işlem geçmişine ve varlığın kaynağına göre iki ana süre belirlemiştir:
- İlk Çekim İşlemi (72 Saat): Bir kullanıcının bir platformdan yapacağı ilk kripto varlık çekim işlemi, varlığın iktisabından (alım, takas veya yatırma) en az 72 saat sonra gerçekleştirilebilir. Bu süre, yeni açılan hesapların veya çalınan hesapların anında boşaltılmasını engellemek için tasarlanmış bir “soğuma süresi”dir.
- Müteakip İşlemler (48 Saat): İlk çekim işlemini başarıyla tamamlamış kullanıcılar için sonraki çekimlerde bekleme süresi 48 saat olarak uygulanır. Bu süre, varlığın platform içinde kalmasını sağlayarak olası bir suç geliri incelemesi için yetkililere zaman kazandırır.
Bekleme Süresini Sıfırlayan Durumlar
Kullanıcıların en çok mağduriyet yaşadığı nokta, bekleme süresi devam ederken yapılan ticari işlemlerdir. Eğer 48 veya 72 saatlik süre dolmadan ilgili bakiye ile “Al-Sat”, “Dönüştür” veya “Staking” gibi işlemler yapılırsa, bekleme süresi sıfırlanır ve varlığın yeni hali için süreç baştan başlar. Bu nedenle, acil transfer ihtiyacı olan kullanıcıların varlıklarını cüzdanlarında hiçbir işleme tabi tutmadan bekletmeleri kritik önemdedir.
Miktar Sınırları ve Stabil Kripto Varlıklar Üzerindeki Sıkı Denetim
Düzenleyici otoriteler, kripto varlıkların özellikle sermaye çıkışı ve döviz kuru üzerindeki etkilerini kontrol edebilmek adına “stabil kripto varlıklar” (stablecoins) için özel miktar sınırları getirmiştir. USDT, USDC gibi değeri bir itibari paraya endekslenmiş varlıklar, geleneksel finans sistemine en yakın duran ve en çok transfer edilen araçlar olduğu için mercek altındadır.
Stabil Kripto Varlık Çekim Limitleri
Platformlar, stabil kripto varlık transferlerinde günlük ve aylık bazda belirli eşik değerleri aşamazlar. Bu limitler, kullanıcının kimlik doğrulama seviyesine ve işlemin güvenilirliğine göre değişkenlik gösterir.
| Limit Türü | Günlük Limit (USD) | Aylık Limit (USD) | Gerekli Şartlar |
| Standart
Limit |
3.000 $ | 50.000 $ | Temel KYC doğrulaması |
| Artırılmış
Limit |
6.000 $ | 100.000 $ | Sıkılaştırılmış kimlik tespiti ve cüzdan doğrulaması |
Bu limitlerin üzerinde işlem yapmak isteyen kurumsal yapılar veya yüksek hacimli bireysel yatırımcılar için “Yönetim Kurulu Onayı” ve “Varlık Kaynağının Belgelenmesi” gibi ek şartlar aranmaktadır. Likidite sağlayıcılığı veya arbitraj amaçlı işlemler, bu limitlerden muaf tutulabilse de bu durum platformun sürekli denetimi altındadır.
Seyahat Kuralı (Travel Rule) ve Bilgi Paylaşımı
Uluslararası standartların bir gereği olan “Seyahat Kuralı”, kripto varlık transferlerinin artık anonim olmadığını tescilleyen en büyük adımdır. Bu kural, bir borsadan diğerine giden kripto paranın yanında, gönderen ve alıcının kimlik bilgilerinin de “seyahat etmesini” zorunlu kılar.
Bilgi Transferinin Kapsamı
Türkiye’deki bir KVHS’den başka bir KVHS’ye (yerli veya yabancı) yapılan transferlerde şu bilgiler eş zamanlı olarak paylaşılmalıdır:
- Gönderen taraf: Ad-soyad, T.C. kimlik numarası veya müşteri numarası, cüzdan adresi ve adres bilgileri.
- Alıcı taraf: Ad-soyad ve cüzdan adresi.
Eğer transferin karşı tarafındaki platform (örneğin bazı yurt dışı borsalar), bu bilgileri paylaşmaya uygun bir teknolojik altyapıya sahip değilse veya bilgi paylaşımını reddediyorsa, Türkiye’deki borsa bu işlemi “riskli” kategorisine alarak reddetmek veya varlığı iade etmek zorundadır. Bu durum, kullanıcıların özellikle global borsalarla olan etkileşimlerinde daha dikkatli olmalarını gerektirmektedir.
Kayıtlı Olmayan (Self-Custody) Cüzdanlar İçin Beyan Süreci
Kullanıcıların kendi kontrolündeki MetaMask, Ledger veya Trust Wallet gibi cüzdanlara (self custody/öz-emanet) yapılan transferler, herhangi bir kurum denetiminde olmadığı için en yüksek riskli işlemler olarak kabul edilir. Bu tür cüzdanlara yapılan çekimlerde sistem otomatik olarak bir “Beyan Formu” tetikler.
İstenen Bilgi ve Belgeler
Kendi cüzdanına veya bir tanıdığının kişisel cüzdanına kripto varlık göndermek isteyen bir kullanıcıdan şu beyanlar istenir:
- Alıcının Kimliği: Alıcı kendisi ise bunu onaylamalı, değilse alıcının ad-soyadı ve kimlik tanımlayıcı bir bilgisi (TCKN, Pasaport No vb.) girilmelidir.
- Cüzdan Adresi Doğrulaması: Bazı durumlarda platformlar, cüzdanın gerçekten o kişiye ait olduğunu kanıtlamak için küçük bir miktar doğrulama transferi veya ekran görüntüsü talep edebilir.
- İşlem Amacı: Paranın neden kişisel bir cüzdana çekildiği (Örneğin: “Soğuk cüzdanda güvenli saklama” veya “DeFi protokollerinde kullanım”) açıkça yazılmalıdır.
Bu beyanların eksikliği veya cüzdanın kara listeye alınmış bir adresle ilişkili olması durumunda, platform işlemi kalıcı olarak durdurma ve MASAK’a “Şüpheli İşlem Bildirimi” (ŞİB) yapma yetkisine sahiptir.
Uzaktan Kimlik Tespiti ve Yeni Nesil KYC Standartları
Kripto varlık işlemlerinde beyanların doğruluğu, en başta yapılan kimlik tespiti (Know Your Customer – KYC) sürecine dayanır. MASAK 28 Sıra No’lu Tebliğ ile KVHS’ler artık geleneksel bankalarla aynı düzeyde teknolojik standartlara sahip olmak zorundadır.
- Canlılık Testi ve Görüntülü Görüşme: Yeni üyeliklerde veya yüksek limitli işlemlerde, kullanıcının gerçek bir insan olduğunun ve o an orada bulunduğunun tespiti için görüntülü görüşme veya yapay zeka destekli canlılık testleri uygulanır.
- Çipli Kimlik ve NFC: Kimlik belgelerinin sahteliğini önlemek amacıyla, yeni nesil T.C. kimlik kartlarının çiplerinin mobil cihazlardaki NFC teknolojisiyle okunması ve Nüfus ve Vatandaşlık İşleri (NVİ) veritabanı ile eşleştirilmesi zorunlu hale gelmiştir.
- Gizlilik Odaklı Varlık Yasağı: Gizlilik tabanlı kripto varlıkların (Monero vb.) alım satımına aracılık eden platformların uzaktan kimlik tespiti yapması yasaklanmıştır. Bu, söz konusu varlıkların Türkiye’deki lisanslı borsalardan tamamen temizlenmesi sürecinin bir parçasıdır.
2026 Vizyonu: Nakit ve EFT İşlemlerinde Yeni Şeffaflık Dönemi
Kripto varlık dünyasındaki bu sıkı denetimler, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren tüm finansal sistemi kapsayacak şekilde genişleyecektir. MASAK’ın 30/31 Sıra No’lu Tebliği, banka hesaplarından borsalara veya borsalardan bankalara yapılan Türk Lirası transferlerinde de “beyan devrimi” yaratacaktır. Bununla birlikte 1 Ocak 2026 tarihinde henüz bu sisteme geçiş için yeterli altyapı olmaması sebepli bu düzenleme ileri bir tarihte yürürlüğe konulacaktır.
Kademeli Beyan ve Belgelendirme Sistemi
2026 yılından itibaren finansal kuruluşlar (bankalar, ödeme kuruluşları vb.), işlem tutarına göre kullanıcılardan şu adımları isteyecektir:
| İşlem Tutarı (TL) | Uygulanacak Prosedür | Beyan Detayı |
| 200.000 – 2.000.000 TL | İşlem mahiyeti seçimi | “Diğer” ise en az 20 karakter açıklama |
| 2.000.001 – 20.000.000 TL | Nakit İşlem Beyan Formu (Ek-1) | Dijital onay ve detaylı gerekçe |
| 20.000.001 TL ve Üzeri | Form + Dayanak Belgeler | Fatura, sözleşme, tapu vb. resmi belge yükleme |
Bu düzenleme, borsadan banka hesabına 20 milyon TL üzerinde nakit çeken bir yatırımcının, bu paranın kaynağının “kripto varlık satışı” olduğunu belgeleyen borsa dökümlerini veya satış sözleşmelerini bankaya sunmasını zorunlu kılmaktadır. Gerekli belgeler sunulmadığı takdirde banka işlemi reddetme hakkına sahip olacaktır.
İdari ve Cezai Yaptırımlar: İhmalin Bedeli
Yeni düzenlemelere uyulmaması durumunda hem kripto varlık hizmet sağlayıcıları hem de kullanıcılar için ağır yaptırımlar öngörülmüştür. Bu yaptırımlar, basit bir idari para cezasından faaliyet izninin iptaline kadar uzanabilmektedir.
Platformlar İçin Yaptırımlar
Eksik kimlik tespiti, süre kısıtlamalarının ihlali veya yetersiz işlem açıklaması alınması durumunda KVHS’ler şu cezalarla karşılaşır:
- İdari Para Cezaları: 2025 yılı itibarıyla ihlal başına 453.342 TL’den başlayan cezalar, tekrarlanması veya giderilmemesi durumunda 7,5 milyon TL’ye kadar çıkabilmektedir. • Faaliyet Durdurma ve Lisans İptali: MASAK ve SPK, düzenlemelere sürekli aykırı
hareket eden platformların faaliyetlerini geçici olarak durdurabilir veya lisanslarını tamamen iptal ederek tasfiye sürecine sokabilir.
Kullanıcılar İçin Hukuki Riskler
Kullanıcılar için en büyük risk, “başkası adına işlem yapma” ve “yalan beyan” noktalarında toplanmaktadır. Kripto varlıkların izini kaybettirmek amacıyla başkasına ait hesapları kullanmak veya işlem açıklamasında yanıltıcı bilgi vermek, 5549 sayılı Kanun kapsamında hapis cezası gerektiren bir suçtur. Ayrıca, zimmet suçuna karışan platform yetkilileri için 20 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
Sonuç ve Uzman Tavsiyeleri
Türkiye, kripto varlık ekosistemini regüle ederek hem yatırımcıyı korumayı hem de finansal sistemin şeffaflığını artırmayı başarmıştır. Ancak bu yeni dönem, hem teknik hem de hukuki
bilgi birikimi gerektiren karmaşık bir süreci beraberinde getirmiştir. KriptoLegal olarak, sektörün içinden gelen deneyimimizle hem bireysel yatırımcılara hem de kurumsal hizmet sağlayıcılara şu tavsiyelerde bulunmaktayız:
- Beyanlarınızda Net Olun: 20 karakterlik açıklama alanını bir formalite olarak değil, işleminizin meşruiyetini kanıtlayan bir belge olarak görün. “Borç ödemesi”, “Yatırım amaçlı çekim” gibi ifadeleri detaylandırarak (Örn: “X kişisinden alınan borcun iadesi için transfer”) ileride oluşabilecek incelemelerin önüne geçin.
- Süreleri Planlayın: Acil nakit ihtiyacınız veya arbitraj fırsatlarınız için 48/72 saatlik bekleme sürelerini mutlaka hesaba katın. Varlıklarınızı platform içinde hareket ettirmenin (al-sat vb.) bu süreyi sıfırlayacağını unutmayın.
- Belgelerinizi Arşivleyin: Özellikle 2026 yılındaki daha sıkı denetimlere hazırlık amacıyla, yaptığınız büyük tutarlı alım-satım işlemlerinin ekran görüntülerini, borsa dökümlerini ve cüzdan hareketlerinizi düzenli olarak arşivleyin.
- Kurumsal Uyum Desteği Alın: Bir KVHS veya yüksek hacimli bir yatırımcıysanız, MASAK ve SPK’nın sürekli güncellenen tebliğlerine uyum sağlamak için profesyonel hukuki danışmanlık almanız, lisans kaybı veya ağır cezai yaptırımlardan korunmanız adına hayati önem taşır.
Türkiye’deki bu yeni hukuki mimari, kripto varlıkları “vahşi batı” imajından kurtarıp güvenli bir liman haline getirmeyi amaçlamaktadır. Doğrusu bu düzenlemeleri inovasyonu kısıtlaması sebebiyle pek çok yönden eleştirmekteyiz. Fakat artık bu düzenlemelere uymak yasal bir zorunluluk. Bu kurallara uyum sağlamak, yalnızca yasal bir zorunluluk değil, dijital varlıklarınızın gelecekteki değerini ve transfer kabiliyetini korumanın da anahtarıdır. KriptoLegal olarak bizler, bu dinamik sürecin her adımında teknik ve hukuki uzmanlığımızla yanınızda yer almaktayız.